ISO 19011:2026 Revizyonu

ISO 19011 standardı; yönetim sistemlerinin tetkik edilmesine ilişkin ilkeler, tetkik programlarının yönetimi, tetkiklerin planlanması ve yürütülmesi ile tetkikçi yeterliliklerinin değerlendirilmesine yönelik rehberlik sağlamaktadır.

Standardın 4. baskısı olan ISO 19011:2026, Mayıs 2026 tarihinde yayımlanmış olup ISO 19011:2018 standardının yerini almıştır.

Yeni sürüm, önemli yapısal değişiklikler içermemekte olup, mevcut rehberliği günümüz çalışma koşullarına uyarlayan teknik revizyon niteliğindedir.

BAŞLICA DEĞİŞİKLİKLER

Uzaktan Tetkiklere İlişkin Rehberliğin Genişletilmesi

ISO 19011:2026’nın en önemli güncellemelerinden biri, uzaktan tetkik yöntemlerine ilişkin rehberliğin önemli ölçüde genişletilmesidir. Bu kapsamda ISO/IEC TS 17012:2024 dokümanında yer alan uzaktan tetkik uygulamalarına ilişkin prensipler standarda entegre edilmiştir.

Sanal Lokasyon Kavramının Güçlendirilmesi

Dijital çalışma ortamlarının yaygınlaşmasıyla birlikte sanal lokasyonlar artık tetkik kapsamının doğal bir parçası olarak ele alınmaktadır. Bulut tabanlı sistemler, uzaktan çalışan personel, dijital kayıt sistemleri ve çevrim içi süreçler tetkik planlamalarında dikkate alınmalıdır.

Hibrit ve Uzaktan Tetkik Yaklaşımının Normalleşmesi

Uzaktan ve hibrit tetkikler, artık istisnai uygulamalar olmaktan çıkarak uygun risk değerlendirmesi yapıldığı sürece standart tetkik yöntemleri olarak kabul edilmektedir. Tetkik programlarında kullanılacak yöntemlerin risk temelli olarak belirlenmesi beklenmektedir.

Risk Temelli Tetkik Yaklaşımının Güçlendirilmesi

Tetkik programının oluşturulmasından tetkik faaliyetlerinin yürütülmesine kadar tüm süreçlerde risk temelli düşünce yaklaşımı daha güçlü şekilde vurgulanmaktadır. Tetkik kaynaklarının, kritik süreçlere ve yüksek riskli faaliyetlere yönlendirilmesi teşvik edilmektedir.

Dijital Teknolojilerin Kullanımına Yönelik Rehberlik

Tetkiklerde bilgi ve iletişim teknolojilerinin (ICT) kullanımına ilişkin daha kapsamlı açıklamalar eklenmiştir. Elektronik kayıtlar, uzaktan erişim sistemleri, çevrim içi toplantı araçları ve dijital kanıtların değerlendirilmesine yönelik uygulamalar desteklenmektedir.

Tetkikçi Yetkinliklerinin Güncellenmesi

Tetkikçilerin yalnızca yönetim sistemi bilgisine değil; aynı zamanda dijital platformları kullanabilme, uzaktan kanıt toplayabilme ve temel siber güvenlik farkındalığına sahip olmaları gerektiği vurgulanmıştır.

Ek A’nın Genişletilmesi

Ek A bölümü genişletilerek uzaktan tetkik yöntemleri, sanal lokasyonların değerlendirilmesi ve teknoloji destekli tetkik uygulamalarına ilişkin daha ayrıntılı örneklere yer verilmiştir.

KURULUŞUMUZA OLASI ETKİLERİ

ISO 19011:2026’nın yayımlanması ile birlikte;

İç tetkik prosedürlerinin gözden geçirilmesi,
Uzaktan ve hibrit tetkik yöntemlerinin prosedürlerde tanımlanması,
Tetkik programlarında risk esaslı planlamanın güçlendirilmesi,
Tetkikçi yeterlilik kriterlerine dijital tetkik yetkinliklerinin eklenmesi,
Sanal lokasyonların ve elektronik kayıtların tetkik kapsamına dâhil edilmesi,
İç tetkikçilerin güncelleme eğitimlerini almaları,
Tetkik planı, kontrol listeleri ve rapor formatlarının güncellenmesi

konularının değerlendirilmesi gerekmektedir.

SONUÇ

ISO 19011:2026, tetkik prensiplerinde köklü değişiklikler getirmekten ziyade, modern çalışma ortamlarına uyum sağlayacak şekilde güncellenmiştir. Özellikle uzaktan tetkikler, sanal lokasyonlar, dijital kanıtlar ve risk temelli yaklaşım konularında önemli güncellemeler içermektedir.

Kuruluşların iç tetkik sistemlerini bu yeni rehberlik doğrultusunda gözden geçirmeleri ve gerekli iyileştirmeleri planlamaları tavsiye edilmektedir.